Hoton: Disu

Daga Isiaka Mustapha, Babban Jami’in Gudanarwa / Babban Edita, People’s Security Officer – 08055001816

Bayyanar Olatunji Disu a matsayin sabon Sufeto Janar na ‘Yan Sandan Najeriya ta zo ne a lokacin da jama’a ke da manyan tsammanin canji, amma kuma suna kallon lamarin da taka tsantsan. Tsawon shekaru da dama, Nigeria Police Force ta fuskanci matsalolin rashin amincewa daga jama’a, raunin aiki, da kuma manyan matsaloli na cikin gida da shugabanni daban daban suka yi kokarin magancewa amma ba tare da samun cikakkiyar nasara ba. Idan da gaske Disu yana son jagorantar rundunar ta hanya mai kyau, abu na farko da ya kamata ya mayar da hankali a kai shi ne sake gina amincewar da ke tsakanin ‘yan sanda da al’ummar Najeriya. Idan jama’a ba su yarda da ‘yan sanda ba, yin aikin tsaro yadda ya kamata zai yi matukar wahala domin mutane ba za su so ba da hadin kai ga jami’an tsaro.

Babbar matsalar da ta dade tana bata sunan rundunar ‘yan sanda ita ce cin hanci da rashawa a cikin jami’ai. Zarge zargen karbar cin hanci, karbar kudi a wuraren binciken hanya, da kuma wasu halaye na rashin gaskiya sun dade suna tasiri a yadda jama’a ke kallon rundunar. Shugabanni a baya sun yi alkawarin kawo sauyi, amma matsalar ta ci gaba da wanzuwa. Saboda haka, dole ne Disu ya nuna cikakken kuduri ta hanyar karfafa hanyoyin sa ido a cikin gida da kuma tabbatar da cewa duk jami’in da aka samu da laifi ya fuskanci hukunci mai tsauri.

Hakanan, ladabi da kwarewa a aikin ‘yan sanda ya kamata su zama abin da za a ba muhimmanci cikin gaggawa. Shekaru da dama kenan ‘yan Najeriya ke korafi kan yadda wasu jami’ai ke amfani da iko ba daidai ba, ko kuma suna amfani da karfi ba tare da bukata ba. Wadannan halaye sun rage darajar rundunar a idon jama’a. Sabon shugabanci dole ne ya bayyana karara cewa kwarewa da ladabi a aiki ba abu ne da za a yi sassauci a kai ba.

Walwalar jami’an ‘yan sanda wata muhimmiyar matsala ce da ke bukatar kulawa cikin gaggawa. Jami’ai da dama suna aiki a karkashin mawuyacin hali, ciki har da karancin albashi, rashin ingantattun gidaje, rashin kulawar lafiya mai kyau, da kuma rashin kayan aiki na zamani. Wadannan matsaloli na rage kwarin gwiwar jami’ai da kuma ingancin aikinsu. Idan Disu yana son rundunar ‘yan sanda mai kwarewa da ladabi, dole ne inganta walwalar jami’ai ya zama daya daga cikin abubuwan da zai fara aiwatarwa.

Horon jami’ai da kuma sake horas da su ma yana da matukar muhimmanci. Nau’in laifuka ya canza sosai a ‘yan shekarun nan, musamman da karuwar laifukan intanet, kungiyoyin masu aikata laifi da suka tsara kansu, da kuma amfani da fasaha wajen aikata laifi. Abin takaici, tsarin horon ‘yan sanda bai rika tafiya daidai da wadannan sauye sauye ba. Mai da hankali kan hanyoyin aikin ‘yan sanda na zamani zai taimaka wajen inganta kokarin rundunar wajen magance matsalolin tsaro na yanzu.

Wani bangare da ke bukatar sauyi cikin gaggawa shi ne tattara bayanan sirri. A baya, gazawar tsaro da dama sun kasance sakamakon raunin tsarin tattara bayanai a cikin rundunar ‘yan sanda. Kungiyoyin masu aikata laifi kan yi aiki na tsawon lokaci kafin jami’an tsaro su gano su. Karfafa sassan tattara bayanai da kuma inganta musayar bayanai a cikin rundunar na iya taimakawa sosai wajen samun nasarar ayyukan tsaro.

Korafe korafen jama’a kan ‘yan sanda sun kuma nuna matsalar amfani da karfi fiye da kima a wasu lokuta. Rahotannin cin zarafin fararen hula ko kuma mu’amala mara kyau da jama’a sun sha jawo suka daga kungiyoyin farar hula da sauran al’umma. Shugabanci mai kyau dole ne ya ba fifiko ga mutunta hakkin dan Adam yayin da ake tabbatar da doka da oda.

Dangantaka tsakanin ‘yan sanda da al’ummomin da suke aiki a cikinsu ma na bukatar a sake gina ta. An dade ana magana kan tsarin “community policing”, amma aiwatar da shi a aikace bai kasance daidai ba. Disu yana da damar karfafa hadin gwiwa na gaskiya tsakanin ‘yan sanda da shugabannin al’umma, wanda hakan zai taimaka wajen hana aikata laifi tun kafin ya faru.

Wata babbar matsala da rundunar ‘yan sandan Najeriya ke fuskanta ita ce rashin isassun kayan aiki da na’urorin aiki. Sau da yawa jami’ai suna aiki ba tare da isassun motocin sintiri ba, suna amfani da tsoffin na’urorin sadarwa, kuma ba su da kayan bincike na zamani. Idan babu wadannan kayan aiki, ko da jami’i yana da kwarewa, zai iya samun wahala wajen gudanar da aikinsa yadda ya kamata.

Batun tsarin daukar sabbin jami’ai ma yana bukatar kulawa. A baya an sha nuna damuwa game da ingancin wasu daga cikin sabbin jami’an da ake dauka aiki. Tabbatar da cewa tsarin daukar ma’aikata yana kasancewa a bude kuma bisa cancanta zai taimaka wajen inganta kwarewar rundunar baki daya.

Haka kuma, batun karin girma a cikin rundunar ya kasance abin damuwa. A wasu lokuta jami’ai sun koka kan jinkiri, son rai, ko kuma rashin bayyananniyar ka’ida wajen karin girma. Magance wannan matsala zai kara kwarin gwiwar jami’ai tare da tabbatar da cewa cancanta da kokari suna samun lada.

Wani muhimmin abu da sabon shugabanci ya kamata ya mayar da hankali a kai shi ne inganta kwarewar binciken laifuka. A lokuta da dama, shari’o’in laifi suna rushewa a kotu saboda rashin cikakken bincike ko rashin hujjoji masu karfi. Karfafa horo a bangaren bincike da kuma samar da kayan binciken zamani zai taimaka wajen tabbatar da cewa masu laifi suna fuskantar hukunci a kotu.

Gudanar da ayyukan tsaron cikin gida ma yana daga cikin manyan kalubale. Najeriya na fuskantar matsalolin tsaro iri daban daban kamar satar mutane, ‘yan bindiga, da fashi da makami. Duk da cewa ba ‘yan sanda kadai ne ke da alhakin magance wadannan matsaloli ba, amma rawar da suke takawa a tsaron cikin gida na da matukar muhimmanci.

Bayyananniyar shugabanci ma zai taimaka wajen dawo da amincewar jama’a. A baya, wasu manyan matakan aiki da rundunar ta dauka sun fuskanci suka saboda rashin bayyana dalilan da suka sa aka dauke su. Idan shugabanci ya kasance a bude, jama’a za su fi fahimtar alkiblar da rundunar ke tafiya.

Dangantaka tsakanin ‘yan sanda da sauran hukumomin tsaro ma ya kamata a karfafa ta. Matsalolin tsaro a Najeriya sau da yawa na bukatar hadin gwiwar jami’an tsaro da dama kamar sojoji, hukumomin leken asiri, da sauran hukumomin tsaro. Ingantacciyar hadin gwiwa zai taimaka wajen guje wa maimaita aiki da kuma kara ingancin ayyukan tsaro.

Ba za a iya watsi da muhimmancin fasaha a aikin ‘yan sanda na zamani ba. Kasashe da dama suna saka jari sosai a tsarin sa ido na dijital, bayanan laifuka na kwamfuta, da kuma dakunan bincike na kimiyya. Najeriya ba za ta iya ci gaba da kasancewa a baya ba idan ana son ‘yan sanda su iya tunkarar sabbin dabarun masu aikata laifi.

Wani muhimmin nauyi da ke kan sabon Sufeto Janar shi ne tabbatar da cewa gyaran cikin gida ba ya tsaya ga magana kawai. ‘Yan Najeriya sun sha jin alkawuran sauyi tsawon shekaru, amma sauye sauye na zahiri a aikace sun kasance kadan. Sauyi na gaskiya dole ne ya bayyana a cikin halayen jami’ai da kuma yadda rundunar ke gudanar da ayyukanta.

A karshe, nasarar Olatunji Disu za ta dogara ne da yadda zai iya sauya rundunar ‘yan sandan Najeriya zuwa wata hukuma mai kwarewa, gaskiya, da inganci. Kalubalen suna da yawa, amma idan aka sanya fifiko a kan abubuwan da suka dace, tare da shugabanci mai karfi da kudurin kawo sauyi, rundunar ‘yan sanda za ta iya sake samun amincewar al’ummar Najeriya tare da cika babban aikinta na kare rayuka da dukiyoyin jama’a.