Rundunar NSCDC Mining Marshals, karkashin jagorancin Attah John Onoja, ta shiga hadin gwiwa da hukumomin tarayya da na Jihar Plateau wajen mayar da martani ga mummunan bala’in hakar ma’adinai a Kampani-Zurak, karamar hukumar Wase, Jihar Plateau. Bala’in, wanda ya auku da safiyar ranar Talata, 17 ga Fabrairu, 2026, ya yi sanadiyyar mutuwar fiye da ma’aikata 37, yayin da wasu da dama ke samun kulawar lafiya saboda raunuka da shakar hayaki mai guba.
ACC Onoja, tare da tawagar tarayya da na jiha, sun kai ziyara wurin da abin ya faru domin tantance yanayin, tallafa wa iyalan mamatan, da kuma jaddada bukatar gaggawa na kawar da ayyukan hakar ma’adinai ba bisa ka’ida ba a fadin ƙasa. Ziyarar ta biyo bayan isowar tawagar tarayya karkashin jagorancin Ministan Harkokin Ci Gaban Ma’adinai na Ƙasa, Hon. Henry Dele Alake, wanda Sakataran Dindindin na Ma’aikatar, Injiniya Faruk Yahaya Yabo FNSE, ya wakilta. Tawagar ta hada da manyan daraktoci da kwararru daga Ma’aikatar Tarayya, tare da wakilan gwamnatin Jihar Plateau.
A yayin ziyarar, ACC Onoja ya jaddada cewa bala’in ya nuna hadarin da ayyukan hakar ma’adinai ba bisa ka’ida ba ke haifarwa, sannan ya bayyana cewa Rundunar Mining Marshals za ta yi aiki kafada da kafada da hukumomin tarayya da jiha domin tabbatar da bin dokoki da inganta matakan tsaro. “Wannan lamari tunatarwa ne cewa hakar ma’adinai ba bisa ka’ida ba ba wai kawai barazana ce ga zaman lafiyar tattalin arziki ba, har ma kai tsaye barazana ce ga rayukan mutane,” in ji shi, yana kiran kowa da kowa da ya bi dokoki da ka’idojin hakar ma’adinai.
Ministan Harkokin Ci Gaban Ma’adinai, yayin da yake wurin, ya bayyana cewa mutuwar fiye da mutum 30 daga al’umma guda abu ne mai matukar tayar da hankali. Rahotannin farko sun nuna yiwuwar kasancewar hayaki mai guba, ciki har da carbon monoxide da hayakin sulphite, yayin da ake jiran tabbatarwa daga dakin gwaje-gwaje. Ya yi gargadi cewa masu lasisin hakar ma’adinai suna da alhakin tabbatar da tsaron ma’aikata da al’umma a cikin yankunan da suke aiki.
Hukumomin Jihar Plateau sun kuma nuna tausayinsu tare da jaddada kudurinsu wajen tabbatar da tsaro a harkar hakar ma’adinai. Gwamnan Jihar Plateau, Mai Girma Barr Caleb Manasseh Mutfwang, wanda Mai Kwamishinan Harkokin Sadarwa, Rt. Hon. Joyce Lohya Ramnap mni, ya wakilta, ya jaddada dakatar da ayyukan hakar ma’adinai ba bisa ka’ida ba domin hana karin mutuwar mutane. Hakanan, Kwamishinan Muhalli, Canjin Yanayi da Ci Gaban Ma’adinai, Hon. Peter Kanang Gwom, ya bayyana cewa jihar na kokarin hada ma’aikatan hakar ma’adinai na hannu da hannu cikin kungiyoyi, samar da horo, raba kayan tsaro, da saukaka samun lamuni kanana.
ACC Onoja ya bayyana cewa Rundunar Mining Marshals tana shirye yin aiki tare da dukkan hukumomin da abin ya shafa domin tabbatar da cewa binciken da ake yi ya kai ga hukunci. Ya jaddada kudurin rundunar na hana faruwar irin wannan bala’i nan gaba, inganta sa ido, da kuma kara tsaro a wuraren hakar ma’adinai a duk fadin ƙasa.
Shugabannin al’umma, ciki har da Hakimi Bashar Aliyu Adamu Idris, sun marabi da halartar gwamnati da tallafi, amma sun nuna yadda bala’in ya shafi rayuwar jama’a, inda gidaje da dama suka rasa masu dogaro da su. Sun roki gwamnati ta ci gaba da tallafi, ciki har da inganta hanyoyi, tsaro, da inganta tsaro a wuraren hakar ma’adinai.
ACC Onoja ya kuma bayyana shirin gudanar da sintiri, bincike na sirri, da wayar da kan jama’a a wuraren da ke da haɗari domin kawar da ayyukan hakar ma’adinai ba bisa ka’ida ba da tabbatar da bin matakan tsaro. “Manufarmu a fili take: kare rayuka da albarkatun ƙasa yayin hana faruwar bala’i kamar Zurak nan gaba,” in ji shi.
Ziyarar ta ƙare da tabbacin haɗin gwiwa daga hukumomin tarayya, na jiha, da Rundunar Mining Marshals, don aiwatar da tsauraran matakan tsaro, ƙarfafa bin doka, da inganta harkar hakar ma’adinai mai ɗorewa a Jihar Plateau da fadin ƙasa baki ɗaya. Ana ci gaba da bincike domin gano ainihin musabbabin bala’in, wanda zai taimaka wajen kafa matakan rigakafi da inganta tsaro.
Wannan martani na haɗin gwiwa, wanda ACC Attah John Onoja ya jagoranta, yana nuna matakin canji na aiki kafada da kafada tsakanin tsaro, shugabanci, da wayar da kan al’umma domin kare rayuka da albarkatun tattalin arziki a fannin hakar ma’adinai na Najeriya.