{"id":19958,"date":"2026-01-02T09:03:19","date_gmt":"2026-01-02T09:03:19","guid":{"rendered":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958"},"modified":"2026-01-02T09:04:14","modified_gmt":"2026-01-02T09:04:14","slug":"sauye-sauyen-maadanai-sun-karfafa-kudaden-shiga-daga-%e2%82%a616bn-zuwa-%e2%82%a670bn-a-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958","title":{"rendered":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sashen ma\u2019adanai na Najeriya ya samu ci gaba mai ban mamaki, inda ake sa ran kudaden shiga za su haura \u20a670 biliyan a 2025, daga \u20a616 biliyan a 2023 zuwa \u20a638 biliyan a 2024.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wannan ci gaba ya biyo bayan sauye-sauyen da aka aiwatar a karkashin gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu da jagorancin Ministan Ci Gaban Ma\u2019adanai, Dr. Dele Alake.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBa abin mamaki bane cewa kudaden shiga daga ma\u2019adanai suka karu sosai tun lokacin da gwamnatin Tinubu ta fara aiki,\u201d in ji Segun Tomori, Mataimaki na Musamman kan Harkokin Watsa Labarai ga Minista, a wata sanarwa ga \u2018yan jarida a ranar Laraba. \u201cSashen ya amfana daga shugabanci mai mayar da hankali, sauye-sauye masu karfi, da kuma samun kulawa daga duniya. Muna fara gano girman damar kawai.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tun lokacin da ya karbi mukami, Dr. Alake ya aiwatar da tsarin maki bakwai don gyara sashen. A karshen 2023, an soke lasisin ma\u2019adanai 1,633 saboda rashin biyan kudin sabis na shekara, sannan a farkon 2024, an cire lasisin 924 da ba a aiki da su don samar da damammaki ga masu zuba jari na gaske.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">An kuma sake tsara ka\u2019idojin Yarjejeniyar Ci Gaban Al\u2019umma, CDA, don sanya amincewar al\u2019ummar da abin ya shafa zama dole kafin a ba da lasisi, don tabbatar da hadin kai da al\u2019umma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har yanzu haramtacciyar hakar ma\u2019adanai na ci gaba da zama kalubale, amma Ma\u2019aikatar ta mayar da martani ta hanyar kafa Ma\u2019aikatan Hakar Ma\u2019adanai a 2024. A cikin fiye da shekara guda, fiye da ma\u2019aikatan hakar ma\u2019adanai 300 da ba bisa ka\u2019ida ba an kama su, kusan 150 suna cikin shari\u2019a, kuma an dawo da wuraren hakar ma\u2019adanai 98 da ba bisa ka\u2019ida ba. Ana sa ran kaddamar da saka idanu na tauraron dan adam kan wuraren hakar ma\u2019adanai a fadin kasa a 2026 don kara karfafa aiwatar da doka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko da yake hakar ma\u2019adanai na cikin Jerin Dokoki na Musamman, Dr. Alake ya gabatar da tsarin hadin gwiwar tarayya da jihohi, inda jihohi za su iya neman lasisin hakar ma\u2019adanai da gudanar da su a matsayin kamfanoni masu iyaka. Wannan ya karfafa hadin gwiwa da zuba jari a jihohi kamar Nasarawa, Kaduna, Oyo, da Babban Birnin Tarayya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYanzu an fara gina masana\u2019antar lithium da dama, akwai masana\u2019antar karafa mai darajar dala miliyan 400 a shirin gini, kuma kusan dala biliyan 1.5 na zuba jari daga kasashen waje an jawo zuwa sashen tun 2023,\u201d in ji Tomori.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A matakin nahiyar Afrika, kokarin Dr. Alake na kara darajar kayan gida, ta hanyar sanya tilas a sarrafa ko tace su kafin fitarwa, ya jawo hankalin duniya, inda aka kafa Kungiyar Tsarin Ma\u2019adanai ta Afrika, AMSG, kuma Dr. Alake aka zabe shi a matsayin shugaban farko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cWannan yabo ya sanya Najeriya a gaba a bangaren sake fasalin sashen hakar ma\u2019adanai a Afrika,\u201d in ji Tomori.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma\u2019aikatar ta kuma kaddamar da Tsarin Bayani na Ma\u2019adanai na Najeriya, NMRDSS, wani dandali na yanar gizo da ke bayar da bayanan kimiyyar kasa da tattalin arziki, taswirar hulda, da bayanan kayan aiki ga masu zuba jari.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKo da yake abin ba a taba yin irinsa ba, kudaden shiga da aka kiyasta na \u20a670 biliyan har yanzu karamin kaso ne idan aka kwatanta da babban damar sashen. Muna da tabbacin cewa a 2026, kudaden shiga za su karu sosai yayin da sauye-sauye suka zurfafa kuma zuba jari ya girma, suna sanya ma\u2019adanai babban mai bayar da gudunmawa ga GDP na Najeriya,\u201d in ji Tomori.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sashen ma\u2019adanai na Najeriya ya samu ci gaba mai ban mamaki, inda ake sa ran kudaden shiga za su haura \u20a670 biliyan a 2025, daga \u20a616 biliyan a 2023 zuwa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":19956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pages"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sashen ma\u2019adanai na Najeriya ya samu ci gaba mai ban mamaki, inda ake sa ran kudaden shiga za su haura \u20a670 biliyan a 2025, daga \u20a616 biliyan a 2023 zuwa&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-02T09:03:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-02T09:04:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"472\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"515\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Keji Mustapha\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Keji Mustapha\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958\"},\"author\":{\"name\":\"Keji Mustapha\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688\"},\"headline\":\"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025\",\"datePublished\":\"2026-01-02T09:03:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-02T09:04:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958\"},\"wordCount\":589,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/on8xorb3.png\",\"articleSection\":[\"Pages\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958\",\"url\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958\",\"name\":\"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/on8xorb3.png\",\"datePublished\":\"2026-01-02T09:03:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-02T09:04:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/on8xorb3.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/on8xorb3.png\",\"width\":472,\"height\":515},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?p=19958#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/#website\",\"url\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688\",\"name\":\"Keji Mustapha\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Keji Mustapha\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/psmnigeria.org\\\/?author=6\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -","og_description":"Sashen ma\u2019adanai na Najeriya ya samu ci gaba mai ban mamaki, inda ake sa ran kudaden shiga za su haura \u20a670 biliyan a 2025, daga \u20a616 biliyan a 2023 zuwa&hellip;","og_url":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958","article_published_time":"2026-01-02T09:03:19+00:00","article_modified_time":"2026-01-02T09:04:14+00:00","og_image":[{"width":472,"height":515,"url":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","type":"image\/png"}],"author":"Keji Mustapha","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Keji Mustapha","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958"},"author":{"name":"Keji Mustapha","@id":"http:\/\/psmnigeria.org\/#\/schema\/person\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688"},"headline":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025","datePublished":"2026-01-02T09:03:19+00:00","dateModified":"2026-01-02T09:04:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958"},"wordCount":589,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","articleSection":["Pages"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958","url":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958","name":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025 -","isPartOf":{"@id":"http:\/\/psmnigeria.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","datePublished":"2026-01-02T09:03:19+00:00","dateModified":"2026-01-02T09:04:14+00:00","author":{"@id":"http:\/\/psmnigeria.org\/#\/schema\/person\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#primaryimage","url":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","contentUrl":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","width":472,"height":515},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/psmnigeria.org\/?p=19958#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/psmnigeria.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sauye-Sauyen Ma\u2019adanai Sun Karfafa Kudaden Shiga Daga \u20a616bn Zuwa \u20a670bn a 2025"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/psmnigeria.org\/#website","url":"http:\/\/psmnigeria.org\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/psmnigeria.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/psmnigeria.org\/#\/schema\/person\/6d9f47c782c25c1cc44f1a23a4877688","name":"Keji Mustapha","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00f1895b3ec10d46fc4602256f2fe9d710d6a1cc7c92b69b8d22d4600730ec6a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Keji Mustapha"},"url":"https:\/\/psmnigeria.org\/?author=6"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/psmnigeria.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/on8xorb3.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19958"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19959,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19958\/revisions\/19959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psmnigeria.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}